Od słów do wymiernych rezultatów: Forum OECD ds. należytej staranności wzywa do transformacji

Główne sesje Forum OECD ds. Należytej Staranności w Sektorze Odzieżowym i Obuwniczym 2026, które odbyło się 11 i 12 lutego, koncentrowały się na pilnej potrzebie przejścia od kultury zgodności do kultury realnego wpływu. Szczególną uwagę poświęcono sposobom, w jakie globalne marki muszą nawigować w coraz bardziej niestabilnym krajobrazie geopolitycznym.

W swoim wystąpieniu otwierającym Carmine Di Noia, dyrektor OECD ds. finansowych i korporacyjnych, stwierdził, że chociaż ramy odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej są już ugruntowane, obecny klimat globalny – charakteryzujący się niestabilnością gospodarczą i wstrząsami w łańcuchach dostaw – wymaga od firm przejścia od samych deklaracji do osiągania wymiernych rezultatów w praktyce. Podkreślił konieczność budowania długoterminowej odporności poprzez współodpowiedzialność, wzywając interesariuszy do zintegrowania zasad należytej staranności z kluczowymi strategiami biznesowymi, aby skuteczniej chronić pracowników w najtrudniejszej sytuacji i radzić sobie ze złożonością zmieniającego się otoczenia regulacyjnego.

Regulacje jako klucz do zmian

Następnie odbyła się sesja poświęcona radzeniu sobie ze wstrząsami w łańcuchu dostaw poprzez równoważenie zwinności operacyjnej z należytą starannością, co podkreśliło znaczenie adaptacji w coraz bardziej niestabilnym środowisku handlowym. Bärbel Kofler, sekretarz stanu w niemieckim Federalnym Ministerstwie Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, zdecydowanie zaapelowała o wprowadzenie ujednoliconych, międzynarodowych standardów minimalnych, opowiadając się za finalizacją i solidnym wdrożeniem unijnej dyrektywy w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD). Wskazała na pozytywne analogie do niemieckiej ustawy o należytej staranności w łańcuchu dostaw, odnotowując jej sukces w pierwszym roku obowiązywania, zwłaszcza w zakresie tworzenia punktów wsparcia dla dostawców. Kofler podkreśliła, że branża mody gwałtownie staje się „sektorem regulowanym” i wezwała interesariuszy do przyjęcia wiążących ram prawnych w celu zapewnienia równych warunków konkurencji oraz umożliwienia ofiarom łamania praw człowieka dostępu do realnych, prawnych ścieżek zadośćuczynienia.

„Branża mody gwałtownie staje się sektorem regulowanym”.

Jego Ekscelencja Heng Sour, minister pracy i szkolenia zawodowego, przedstawił Kambodżę jako „pioniera w dziedzinie zgodności”, podkreślając, że kraj ten postrzega standardy pracy i ochrony środowiska jako przewagę konkurencyjną, a nie obciążenie regulacyjne. Zważywszy, że sektor ten odpowiada za prawie 50 procent eksportu kraju, minister podkreślił historyczną rolę Kambodży jako pierwszego państwa, które wdrożyło program „Lepsze Fabryki” Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), oraz omówił niedawne wysiłki na rzecz modernizacji krajowych systemów inspekcji pracy.

Odporność na zmiany klimatu to konieczność

Integracja odporności na zmiany klimatu z należytą starannością w zakresie praw człowieka była kolejnym ważnym punktem dyskusji na forum. Uznano, że ekstremalne upały i degradacja środowiska stanowią obecnie bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa pracowników i stabilności ich źródeł utrzymania w głównych ośrodkach produkcyjnych. Oprócz sesji głównych, sesje poboczne poświęcone „łagodzeniu skutków ekstremalnych upałów” pokazały, jak zmiany klimatyczne stają się bezpośrednim problemem z zakresu praw pracowniczych, wymagając od marek inwestowania w systemy chłodzenia w fabrykach oraz bezpieczeństwo i higienę pracy jako kluczowy element należytej staranności. Dyskusja panelowa „Od ryzyka do odporności: Należyta staranność w odpowiedzi na wpływ zmian klimatu na pracowników” podkreśliła, że zmiany klimatyczne nie są już tylko wskaźnikiem środowiskowym, ale krytycznym kryzysem w obszarze praw pracowniczych, który wymaga niezapowiedzianych inspekcji w celu oceny rzeczywistych warunków panujących w fabrykach.

Paneliści, w tym Mohammad Monower Hossain z TEAM Group, sekretarz generalny IndustriAll Atle Hoie oraz Cara Schulte z Climate Rights International, podkreślili, że adaptacja do zmian klimatu musi być wspólną odpowiedzialnością finansową, a nie obciążeniem przerzucanym na dostawców czy pracowników. Podczas sesji zaznaczono, że „ryzyka klimatyczne – zwłaszcza ekstremalne upały – muszą być systematycznie włączane w procesy należytej staranności”, przy czym pracownicy często wnioskują o podstawowe, ale kluczowe interwencje, takie jak poprawa wentylacji i wsparcie medyczne.

Sophie Lavaud z OECD zauważyła, że środki adaptacyjne są najskuteczniejsze, gdy wykraczają poza proste audyty, co pokazały programy pilotażowe, w których „finansowe siatki bezpieczeństwa przed wstrząsami klimatycznymi... zwłaszcza w odpowiedzi na stres cieplny – mogą również poprawić produktywność”. W podsumowaniu dyskusji stwierdzono, że budowanie odporności jest iluzją bez egzekwowalnych polityk dotyczących upałów i monitorowania temperatury, ponieważ pracownicy po prostu „nie mają elastyczności”, by samodzielnie amortyzować te wstrząsy środowiskowe. „Nie prosimy o luksusy, tylko o podstawowe prawa” – zacytowała Schulte pracownika z Karaczi, nazywając odporność na zmiany klimatu „rozsądną decyzją biznesową”.

Ochrona wszystkich pracowników w łańcuchu dostaw

Podczas forum poświęcono również wiele uwagi ewolucji praktyk zakupowych, podkreślając, że marki nie mogą już traktować etycznego pozyskiwania surowców i negocjacji cenowych jako oddzielnych funkcji, jeśli zamierzają wspierać płace zapewniające godne życie. Szczególną uwagę zwrócono na „niewidoczne” segmenty łańcucha dostaw, zwłaszcza na pracowników nieformalnych w gospodarce o obiegu zamkniętym i sektorze odpadów tekstylnych, którzy często są pomijani w tradycyjnych cyklach audytowych. Sesja „Brakujące miliony: Należyta staranność w sektorze nieformalnym” omawiała wyjątkowe wyzwania w zakresie należytej staranności, przed którymi stoją chałupnicy (HBW) i osoby zbierające odpady w gospodarce o obiegu zamkniętym. Francesca Mangano, dyrektor ds. CSR i zrównoważonego rozwoju w TFG Brands London, podzieliła się progresywnym podejściem korporacyjnym, wyjaśniając, jak jej firma wyszła poza podstawowy kodeks postępowania, aby wdrożyć specjalną politykę dotyczącą pracy chałupniczej. Uznając, że wysokiej klasy zdobione ubrania nie mogą być produkowane maszynowo, dążyła do destygmatyzacji chałupników i traktowania ich jako „rozszerzonej gałęzi drzewa genealogicznego rodziny”, a nie jako problemu, który należy ukrywać.

Implikacje modeli biznesowych opartych na e-commerce dla należytej staranności

W dyskusjach poruszono również kwestię gwałtownego rozwoju mody „ultra-fast” i modeli biznesowych opartych na e-commerce, analizując, w jaki sposób narzędzia cyfrowe i sztuczna inteligencja mogą być wykorzystywane do monitorowania warunków pracy w czasie rzeczywistym, zamiast polegać na przestarzałych, rocznych raportach. Panel dyskusyjny „Łańcuchy dostaw 4.0: Implikacje modeli biznesowych opartych na e-commerce dla należytej staranności” zajął się przełomowym wpływem mody ultra-fast, gdzie cykle produkcyjne napędzane popytem i zdigitalizowana logistyka stanowią fundamentalne wyzwanie dla tradycyjnych ram odpowiedzialnego prowadzenia działalności.

Paneliści, tacy jak Kathleen Talbot z Reformation, Eunice Kim z ShinWon, Anithra Varia z Centrum Praw Pracowniczych, Biznesu i Praw Człowieka, argumentowali, że przejście branży w kierunku szybkiego pozyskiwania surowców w małych partiach tworzy „lukę w widoczności”, ponieważ presja na szybką realizację często prowadzi do nieautoryzowanego podwykonawstwa na najbardziej wrażliwych i najsłabiej monitorowanych poziomach łańcucha dostaw. Eksperci zauważyli, że chociaż sztuczna inteligencja i dane w czasie rzeczywistym oferują nowe możliwości nadzoru, „tradycyjny monitoring oparty na audytach już się nie sprawdza” w przypadku tych rozdrobnionych modeli, ponieważ nie nadąża za ogromną prędkością cyklu od produkcji do konsumenta. Rozwój e-commerce „przekształca struktury łańcucha dostaw”, co wymaga przejścia od okresowych kontroli zgodności do ciągłej, wspieranej technologicznie należytej staranności, która uwzględnia unikalne ryzyka gospodarki „na żądanie”. Sesję podsumowano stwierdzeniem, że w miarę jak modele biznesowe ewoluują w cyfrowym tempie, podejścia regulacyjne również muszą się dostosować, aby zapewnić, że „prawa człowieka i zrównoważony rozwój środowiskowy nie zostaną poświęcone na rzecz zwinności handlowej”.

Sesje poboczne pogłębiają zrozumienie kluczowych problemów branży

Jakby tego było mało, dobrze zbilansowane sesje poboczne, które odbyły się 9, 10 i 13 lutego, skupiły się na przekształcaniu danych z elementu do odhaczenia na liście zgodności w narzędzie do realnego wzmacniania pozycji pracowników. Wiele sesji, jak te prowadzone przez WageIndicator i Ethical Trading Initiative, kładło nacisk na dane „pochodzące od pracowników” – odchodząc od odgórnych audytów na rzecz informacji generowanych przez pracowników i związki zawodowe. Dyskusje te pokazały, jak wiarygodne i bezpieczne dane mogą wzmocnić negocjacje zbiorowe, zwłaszcza w regionach takich jak Indonezja i Bangladesz, oraz zapewnić, że wolność zrzeszania się jest czymś więcej niż tylko polityką na papierze.

„Należyta staranność i cyfrowe paszporty produktów... zadziałają tylko wtedy, gdy będziemy traktować dane o zakładach produkcyjnych jak infrastrukturę publiczną, a nie prywatne aktywa”.

Z pewnością cyfrowy paszport produktu (DPP) pomaga zwiększyć przejrzystość w łańcuchu dostaw, ponieważ służy jako ustrukturyzowany zapis cyfrowy w ramach rozporządzenia w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (ESPR). Paszporty te nie zastępują należytej staranności, ale działają jako „ustrukturyzowane pojemniki” na dane niezbędne do jej wsparcia. Podkreśliła to Catherine Lomonaco, założycielka GoTrace, podczas sesji 10 lutego. Nathalie Grillon, CEO Open Supply Hub, ostrzegła, że „należyta staranność i cyfrowe paszporty produktów... zadziałają tylko wtedy, gdy będziemy traktować dane o zakładach produkcyjnych jak infrastrukturę publiczną, a nie prywatne aktywa”, wzywając branżę do odejścia od postrzegania lokalizacji dostawców jako prywatnej przewagi konkurencyjnej.

Stare tekstylia i nowe platformy wsparcia

Panel poświęcony prowadzonej przez producentów platformie ATTI (Inicjatywa na rzecz Transformacji Odzieży i Tekstyliów) analizował, w jaki sposób producenci odzieży mogą wspierać transformację środowiskową i jak robić to w sposób skoordynowany na poziomie krajowym, ustrukturyzowany i dostosowany do specyfiki danego kraju. „Bardzo staramy się zmienić nastawienie i odejść od podejścia opartego wyłącznie na zgodności, tworząc platformę, która umożliwia samym producentom identyfikowanie priorytetów dla branży” – wyjaśniła starsza doradczyni Olivia Windham-Stewart, podkreślając wyjątkową pozycję inicjatywy jako programu prowadzonego przez producentów, wspieranego przez Międzynarodową Federację Odzieżową (IAF) i Międzynarodową Federację Producentów Tekstyliów (ITMF).

Sesja „Używane, eksportowane... ignorowane?” poświęcona była ponownemu przemyśleniu należytej staranności w przepływach używanych tekstyliów. Analizowano na niej środowiskowe, ekonomiczne i społeczne skutki gwałtownie rozwijającego się handlu odzieżą używaną, opierając się na wczesnych wynikach badania Accelerating Circularity, BSR i WWF, które śledziło przepływy materiałów i ich wpływ z USA, Wielkiej Brytanii i UE do głównych regionów importowych. Zapytani o jedną zmianę, którą by wprowadzili, paneliści wymienili infrastrukturę rynkową, warunki sanitarne i magazynowanie, a także jasne rozróżnienie między odpadami a tekstyliami z drugiej ręki. Na liście życzeń znalazł się również globalny standard dla krajów eksportujących. Nowe, finansowane przez UE badanie EKG ONZ–ECLAC, zaprezentowane na forum pod tytułem „Sprawić, by handel działał na rzecz obiegu zamkniętego”, ma w tym pomóc, ponieważ dostarcza praktyczny wzorzec regulacyjny, który pozwoli przekształcić handel tekstyliami używanymi z „przesuwania odpadów” w kierunku cyrkularności zachowującej wartość.

Równość płac i etyczne zaopatrzenie

Znaczną część agendy sesji pobocznych poświęcono również praktycznym aspektom równości płac i włączenia finansowego. Sesje prowadzone przez Fair Labor Association i Better Than Cash Alliance analizowały rolę weryfikacji płac oraz przejście na odpowiedzialne płatności cyfrowe. Celem tych spotkań było wyjście „poza zbieranie danych”, aby zapewnić, że pracownicy – zwłaszcza kobiety, które napotykają szczególne bariery – faktycznie otrzymują pełne wynagrodzenie i zyskują większą niezależność finansową dzięki bezpiecznym i przejrzystym systemom.

Etyczne zaopatrzenie i praktyki zakupowe pozostały głównym tematem, a wydarzenia towarzyszące skupiały się na „odpowiedzialnym wycofywaniu się ze współpracy” oraz wpływie niestabilności handlu. Organizacje takie jak Cascale i Ethical Trading Initiative prowadziły warsztaty na temat tego, jak firmy mogą zachować odpowiedzialność podczas nagłych zmian, takich jak wprowadzenie nowych ceł czy niestabilność regionalna.

Dobrostan zwierząt jest ważną częścią etycznego zaopatrzenia, co omówiono na sesji „Od polityki do dowodów: Zapewnienie dobrostanu zwierząt w tekstylnych łańcuchach dostaw”. Poruszono na niej kluczową potrzebę, aby marki wyszły poza ogólne deklaracje polityczne i zaczęły przedstawiać zweryfikowane, oparte na danych dowody ochrony zwierząt. Prelegenci z Four Paws International i OECD Watch podkreślili, że od aktualizacji Wytycznych OECD w 2023 roku dobrostan zwierząt nie jest już „niszowym” problemem, ale podstawowym filarem odpowiedzialnego prowadzenia działalności, który musi być zintegrowany ze standardowymi ocenami ryzyka.

Podczas sesji podkreślono, że „zmęczenie certyfikacją” wśród dostawców można złagodzić poprzez przyjęcie solidnych, zewnętrznych standardów, które zapewniają jasny dowód pochodzenia materiałów odzwierzęcych, takich jak wełna, puch i skóra. Paneliści zauważyli, że chociaż konsumenci coraz częściej domagają się przejrzystości, marki muszą zapewnić, że ich deklaracje o „przyjazności dla zwierząt” są poparte rygorystyczną identyfikowalnością, ponieważ „niejasne zobowiązania bez przejrzystego raportowania stanowią obecnie znaczne ryzyko reputacyjne i regulacyjne”. Ostatecznie dyskusję podsumowano stwierdzeniem, że firmy odnoszące największe sukcesy to te, które postrzegają dobrostan zwierząt nie jako odizolowane zadanie związane ze zgodnością, ale jako „kluczowy element holistycznej strategii zrównoważonego rozwoju”, który buduje długoterminowe zaufanie konsumentów.

Na koniec, sesje poboczne podkreśliły rosnącą rolę inwestorów i współpracy międzysektorowej w egzekwowaniu odpowiedzialności. Wprowadzenie Okrągłego Stołu Inwestorów i Fair Labor Association (FLAIR) pokazało zwrot w kierunku angażowania interesariuszy finansowych w strategie dotyczące praw człowieka. Poprzez gromadzenie przedstawicieli rządów, inwestorów i społeczeństwa obywatelskiego, sesje te miały na celu stworzenie efektu mnożnikowego, w którym zamówienia publiczne i presja inwestorów współdziałają w celu standaryzacji wysokich oczekiwań etycznych na wszystkich etapach globalnego łańcucha dostaw odzieży, zarówno na początku, jak i na końcu jego biegu.

Ten artykuł został przetłumaczony na język polski przy użyciu narzędzia AI.

FashionUnited wykorzystuje technologię językową opartą na sztucznej inteligencji, aby zapewnić szerszy dostęp do wiadomości i informacji dla profesjonalistów z branży mody na całym świecie. Chociaż staramy się zapewnić dokładność, tłumaczenia AI są stale udoskonalane i mogą nie być jeszcze całkowicie bezbłędne. W przypadku uwag lub pytań dotyczących tego procesu, prosimy o kontakt pod adresem info@fashionunited.com.