Rabaty na Black Friday: jak marki modowe mogą chronić swoje marże

W połowie listopada kampanie z okazji Black Friday już od kilku tygodni dominują w skrzynkach odbiorczych i kalendarzach sprzedawców detalicznych. To, co zaczęło się jako pojedynczy dzień rabatów, najpierw przekształciło się w Cyber Week, a obecnie coraz częściej rozciąga się na niemal cały miesiąc promocji. Dla firmy z branży mody rezygnacja z udziału w tym wydarzeniu rzadko wydaje się realną opcją. Spojrzenie na kalendarz handlowy oraz działania konkurencji często sprawia, że dołączenie do wyprzedaży wydaje się nieuniknione.

Kampania przynosi rezultaty. Sprzedaż gwałtownie rośnie, zwiększa się ruch w sklepach stacjonarnych i internetowych, a zespół świętuje coś, co wygląda na najlepszy tydzień sprzedażowy w roku. Obraz sytuacji zmienia się jednak pod koniec miesiąca: przychody wzrosły, ale marże nie dotrzymały im kroku. W przypadku niektórych artykułów zysk skurczył się tak bardzo, że niemal całkowicie wyparował.

Udział w Black Friday nie jest obowiązkowy. Rezygnacja z niego może być uzasadnioną decyzją biznesową, zwłaszcza gdy rabaty drastycznie uszczuplają marże lub podważają strategię cenową marki. Dla tych, którzy decydują się na udział, kluczowe jest, aby nie mylić wolumenu sprzedaży z rentownością. Przed uruchomieniem promocji firmy powinny znać rzeczywistą marżę dla każdego SKU, uwzględnić koszty wysyłki i prowizje, zidentyfikować produkty, które mogą udźwignąć obniżkę cen, oraz przeanalizować ich historię cenową. Niezbędne jest również przewidzenie wpływu kampanii na przepływy pieniężne, zwłaszcza w perspektywie stycznia.

To jedno z ostrzeżeń sformułowanych przez Talenom, firmę świadczącą usługi doradcze w Hiszpanii, w analizie błędów, które mogą sprawić, że małe i średnie przedsiębiorstwa podczas Black Friday sprzedają więcej, ale paradoksalnie zarabiają mniej. Choć porady firmy są skierowane do hiszpańskich detalistów, większość z nich ma zastosowanie do niezależnych firm modowych na całym świecie.

Według Talenom wiele decyzji promocyjnych podejmuje się na podstawie cen konkurencji lub celów przychodowych, bez kalkulacji, jak duża część marży jest tracona przy każdej transakcji. Ángela Cal Arca, dyrektor biznesowa Talenom w północnych regionach Hiszpanii – Galicji i Asturii, podsumowuje to jednym pytaniem: „Ile zysku zostaje z każdej sprzedaży po odliczeniu rabatu, kosztów wysyłki i prowizji?”. Dysponując tymi danymi, jak wyjaśnia ekspertka, firmy mogą obliczyć, ilu zamówień potrzebują i które produkty faktycznie opłaca się przecenić.

Na tej podstawie firma wskazuje pięć błędów, których należy unikać.

Ten artykuł został pierwotnie opublikowany w języku hiszpańskim z kwotami w euro. Tutaj zostały one przedstawione w dolarach i mają charakter wyłącznie poglądowy.

1. Udzielanie rabatów bez analizy ich wpływu na marżę

Rabat w wysokości 20 procent nie oznacza zmniejszenia zysku o 20 procent. Ostateczny efekt zależy od marży wyjściowej. Weźmy za przykład kurtkę, której cena detaliczna wynosi 100 dolarów, a koszt jej pozyskania to 60 dolarów, co daje marżę brutto na poziomie 40 dolarów. Obniżenie ceny do 80 dolarów powoduje spadek marży do 20 dolarów, co oznacza, że detalista musi sprzedać dwa razy więcej sztuk, aby osiągnąć ten sam zysk. Jeśli zamiast tego obniży cenę o 30 procent, aby dorównać pobliskiej konkurencji, marża spadnie do 10 dolarów, a utrzymanie rentowności będzie wymagało czterokrotnego zwiększenia wolumenu sprzedaży.

2. Brak kalkulacji dotyczącej wymaganej liczby dodatkowych sprzedanych sztuk

Przeprowadzenie dokładnych wyliczeń przed uruchomieniem promocji jest absolutnie kluczowe. Talenom zaleca oszacowanie, ile sztuk sprzedałoby się w cenie regularnej, a ile trzeba sprzedać z rabatem, aby osiągnąć ten sam wynik finansowy. Aby kalkulacja była realistyczna, nie wystarczy uwzględnić samego kosztu zakupu czy produkcji odzieży. Należy doliczyć również koszty zmienne przypisane do każdego zamówienia: opakowanie, prowizje operatorów płatności, koszty wysyłki pokrywane przez sprzedawcę oraz koszty obsługi zwrotów, a także budżet marketingowy i reklamowy przeznaczony na kampanię.

Firma zwraca uwagę na jeszcze jeden czynnik, który może zniekształcić wyniki. Część zakupów dokonywanych podczas Black Friday to nie sprzedaż inkrementalna, lecz transakcje, które i tak doszłyby do skutku w cenie regularnej. Wyobraźmy sobie klienta, który od tygodni obserwuje płaszcz i czeka do piątku, aby kupić go ze zniżką. Sklep odnotowuje sprzedaż, ale rezygnuje z części swojej marży, nie generując przy tym żadnego nowego popytu.

Dlatego przed wprowadzeniem odgórnych obniżek na cały asortyment warto przeanalizować, które pozycje (SKU) rzeczywiście wymagają bodźca cenowego. Czy są to produkty z poprzednich sezonów, towary wolno rotujące, czy nadwyżki magazynowe? Wyznaczenie progu rentowności (break-even point) dla każdej promocji pomaga ostatecznie określić głębokość rabatu, wytypować produkty objęte akcją oraz oszacować, jak dużego dodatkowego wolumenu potrzebuje kampania, aby była opłacalna.

* Przed wprowadzeniem odgórnych obniżek na cały asortyment przeanalizuj, które SKU rzeczywiście wymagają bodźca cenowego do wygenerowania sprzedaży.

3. Ignorowanie kosztów wynikających z większego wolumenu sprzedaży

Koszt kampanii promocyjnej wykracza daleko poza sam rabat udzielony na dany element garderoby. Do wydatków na marketing i reklamę dochodzą koszty wysyłki, magazynowania, realizacji zamówień (fulfillment), zatrudnienia pracowników sezonowych do obsługi zwiększonego ruchu w sklepach stacjonarnych oraz procesowania wymian i zwrotów. Wydłużenie godzin otwarcia salonów lub zaangażowanie dodatkowego personelu w dniach szczytu zakupowego również bezpośrednio obciąża wynik finansowy. Pominięcie tych wydatków w prognozach może sprawić, że kampania wyda się znacznie bardziej rentowna, niż jest w rzeczywistości.

Kurtka sprzedana po rabacie za 80 dolarów, z wyjściową marżą na poziomie 20 dolarów, może ostatecznie przynieść jedynie 15 dolarów zysku, jeśli detalista będzie musiał pokryć dodatkowe 5 dolarów kosztów związanych z obsługą sprzedaży. Różnica może wydawać się niewielka, ale w skali całej akcji szybko się kumuluje. Aby powrócić do poziomu zysku sprzed promocji, firma musi sprzedać więcej sztuk, a im niższa jest marża jednostkowa, tym trudniej nadrobić tę różnicę wolumenem. W związku z tym Talenom zaleca kalkulację całkowitego kosztu kampanii, zamiast prostego odejmowania kosztu pozyskania lub wyprodukowania towaru od ceny detalicznej.

4. Komunikowanie „ceny początkowej” z naruszeniem przepisów

Sposób komunikowania obniżek również wymaga szczególnej ostrożności. W Unii Europejskiej, gdzie działa Talenom, każda ogłaszana obniżka musi prezentować wcześniejszą cenę obok nowej. Co do zasady, ta cena referencyjna musi być najniższą ceną stosowaną dla tego samego produktu w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki, a procent rabatu musi być wyliczany właśnie na jej podstawie.

Zasada ta nabiera szczególnego znaczenia podczas takich kampanii jak Black Friday, kiedy wielu sprzedawców detalicznych zmienia ceny kilkukrotnie w ciągu zaledwie paru tygodni. Załóżmy, że sweter kosztował 80 dolarów podczas promocji pod koniec października, następnie wrócił do ceny regularnej wynoszącej 100 dolarów, a na Black Friday został przeceniony na 70 dolarów. W takim przypadku maksymalny rabat, jaki detalista może zakomunikować, wynosi 12,5 procent, a nie 30 procent, które wynikałoby z porównania ceny promocyjnej ze 100 dolarami.

Zasada 30 dni wynika z prawa UE (dyrektywa Omnibus) i nie obowiązuje w Stanach Zjednoczonych, gdzie deklaracje dotyczące wcześniejszych cen podlegają wytycznym Federalnej Komisji Handlu (FTC) dotyczącym nieuczciwych praktyk cenowych oraz stanowym przepisom o ochronie konsumentów.

Aby uniknąć błędów, Talenom zaleca przeanalizowanie historii cen przed uruchomieniem jakiejkolwiek promocji oraz upewnienie się, że ceny są spójne we wszystkich punktach styku z klientem. Dotyczy to reklam, kart produktów w sklepie internetowym, metek i materiałów POS w salonach stacjonarnych oraz ostatecznej kwoty naliczanej przy kasie lub w koszyku zakupowym.

„Prowadzenie rejestru cen w podziale na produkty i kanały sprzedaży, wraz z archiwizacją kopii materiałów reklamowych, znacznie ułatwia weryfikację w przypadku ewentualnej reklamacji lub kontroli” – zauważa Cal Arca. Firma przypomina również detalistom, że niedopełnienie tych obowiązków może skutkować interwencją i karami finansowymi ze strony organów ochrony konsumentów. Przedsiębiorstwa prowadzące sprzedaż wielokanałową – obejmującą salony stacjonarne, własny sklep e-commerce czy platformy marketplace – powinny prowadzić odrębną ewidencję cen dla każdego z tych kanałów.

5. Przekonanie, że kampania kończy się w Cyber Monday

Black Friday to dopiero początek jednego z najbardziej intensywnych okresów w roku dla handlu detalicznego w branży mody. Zaraz po nim następuje sezon świąteczny oraz wyprzedaże poświąteczne, tworząc trzy szczyty sprzedażowe, które odpowiadają za znaczną część rocznych przychodów, ale jednocześnie wywierają ogromną presję operacyjną i finansową na mniejsze podmioty. Detaliści muszą zabezpieczyć większe stany magazynowe, opłacić dostawców z góry, zatrudnić dodatkowy personel i ponieść nowe koszty operacyjne. Do tego dochodzą zobowiązania podatkowe wynikające z wyższej sprzedaży, które również należy bezwzględnie uwzględnić w planowaniu finansowym.

Właśnie dlatego Talenom kładzie tak duży nacisk na planowanie z wyprzedzeniem. Prognozowanie potrzeb kadrowych, pilnowanie terminów podatkowych i ścisła kontrola przepływów pieniężnych (cash flow) są kluczowe, aby przetrwać te miesiące bez utraty płynności finansowej. Kampania może wygenerować imponujące wyniki sprzedażowe, przynosząc jednocześnie niewielką marżę i zamrażając znaczną część dostępnej gotówki. Ryzyko polega na tym, że firma może wejść w grudzień bez wystarczających środków na zatowarowanie lub pokrycie bieżących wydatków w kolejnych tygodniach.


ALBO ZALOGUJ SIĘ PRZEZ
Black Friday
Sales