Milan Fashion Week w erze wszechobecnej opinii. Do kogo naprawdę skierowana jest moda?

Gdy Milan Fashion Week dobiegał końca, jedna rzecz stała się niezaprzeczalna: dziś każdy jest krytykiem mody. Nie tylko goście z pierwszego rzędu. Nie tylko redaktorzy z ugruntowaną pozycją. Ale także analitycy, autorzy newsletterów na Substacku, komentatorzy z TikToka, konsultanci ds. luksusu, twórcy memów i kanapowi esteci.

Ciekawsze pytanie nie dotyczy tego, czy opinie są spolaryzowane – bo zawsze były – ale tego, czyjej aprobaty marki naprawdę potrzebują, aby odnieść sukces.

Studium przypadku: Gucci

Pierwsza kolekcja Demny dla Gucci od początku zapowiadała się jako kontrowersyjna. Uderzające było jednak to, że reakcja na nią wydawała się mniej surowa niż przyjęcie, z jakim spotkał się jego poprzednik, Sabato De Sarno, którego debiut powszechnie uznano za komercyjnie rozczarowujący.

Ekosystem krytyki jest dziś niezwykle rozbudowany. Głos zabrali analitycy rynku dóbr luksusowych, tacy jak Luca Solca, publikacje branżowe pokroju WWD, wpływowe media, jak Business of Fashion, z uznawanymi autorytetami na czele, a także niezależni autorzy newsletterów, jak Linesheet, i komentatorzy z Instagrama.

Jedni uznali ją za udany reset, niezbędne oczyszczenie przed nową erą Gucci. Inni odrzucili jako wtórną wobec estetyki Toma Forda, a nawet porównywali niektóre elementy do stylu Philippa Pleina. Część obserwatorów chwaliła ubrania, inni skupili się na castingu – umięśnionych „himbos” wciśniętych w dopasowane t-shirty i spodnie. Pojawiły się pytania o aspiracyjny charakter kolekcji, a także wątpliwości co do jakości.

Obozy były nie tylko podzielone – one mówiły różnymi językami. A gdy reakcje są tak skrajnie odmienne, konsument zastanawia się: czyj autorytet się liczy?

Nawet krytycy nie są obiektywni

Dziennikarze, podobnie jak projektanci, mają swoje preferencje. Niektórzy designerzy cieszą się długotrwałą przychylnością krytyków. Kiedy ostatnio czołowy autor branżowy wystawił naprawdę miażdżącą ocenę Jonathanowi Andersonowi?

To niekoniecznie krytyka, a jedynie przypomnienie, że komentarze na temat mody rzadko bywają neutralne. Autorzy interpretują przez pryzmat osobistego gustu, historii marki i ram intelektualnych. Jedni z chirurgiczną precyzją analizują znaczenia i narracje. Inni priorytetowo traktują użytkowość i produkt. Media społecznościowe z kolei często całkowicie pozbawiają wypowiedzi niuansów.

Bottega Veneta i ciężar oczekiwań

W Bottega Veneta Louise Trotter zaprezentowała swoją drugą kolekcję. Wielu uznało ją za lepszą od debiutanckiej – bardziej spójną pod względem tonu i konstrukcji. Mimo to sylwetka oversize wciąż budziła skrajne opinie. Dla jednych była sygnałem pewności siebie i autorytetu, dla innych – niepraktyczna i oderwana od codziennego użytku.

Napięcie między teatrem wybiegu a realną praktycznością nie jest niczym nowym. Jednak wszechobecny komentarz sprawia, że przepaść ta wydaje się większa.

Prada: Geniusz czy hermetyczność?

W Pradzie powtórzona sekwencja na wybiegu, gdzie modelki i modele wracali, by zdjąć kolejne warstwy ubioru, odsłaniając stopniowe zmiany w sylwetce, została przez niektórych tradycyjnych krytyków okrzyknięta konceptualnym geniuszem. Inni zastanawiali się, czy takie zabiegi nie świadczą o tym, że projektanci mówią głównie do siebie nawzajem, a nie do klientów.

Czy to intelektualne nawarstwianie jest mistrzowskim posunięciem? Czy raczej dowodem na twórczą hermetyczność? Odpowiedź zależy wyłącznie od perspektywy.

Jedyny werdykt, który ostatecznie ma znaczenie

W tym miejscu do głosu dochodzą liczby.

Grupa Kering odnotowała w ostatnich sezonach znaczące spadki w Gucci, a przychody gwałtownie zmalały w porównaniu do szczytowych wyników z poprzedniego okresu kreatywnej świetności w 2022 roku. Gdy przychody spadają tak drastycznie, prezesi muszą stawać na głowie, by zadowolić inwestorów, rynki i klientów.

W miarę jak wydatki chińskich konsumentów stopniowo rosną, a globalny popyt na dobra luksusowe ulega rekalibracji (w zależności od tego, czy wkrótce zakończą się napięcia na Bliskim Wschodzie), o sukcesie nie zadecydują recenzje z wybiegów. Zadecydują o nim wyniki kwartalne.

Krytycy wpływają na percepcję. Analitycy – na inwestorów. Media społecznościowe – na szum medialny. Ale tylko klienci mają wpływ na bilanse finansowe.

Być może prawdziwa zmiana, jaka zaszła w tym sezonie w Mediolanie, nie miała charakteru estetycznego, lecz strukturalny. Monopol na opinię przestał istnieć. Autorytet uległ rozproszeniu. Marki nie projektują już dla krytyków mody, o ile kiedykolwiek naprawdę to robiły.

W erze, w której każdy ma platformę do dzielenia się opiniami, ostatecznym arbitrem nie jest ani stara gwardia, ani algorytm.

Jest nim wynik sprzedaży.